Matka Boska z liliami

Matka Boża z liliami to ikona zainspirowana twórczością Bouguerau. Francuskiego malarza tworzącego w XIX wieku. 

Przedstawia błogosławiącego świat Emmanuela podtrzymywanego w czułym geście przez Marię. Niewiasta ubrana jest w białą suknię z brązowym himationem spuszczonym na nogi. Kolor ten symbolizuje Jej ludzką naturę, prowadzącą do śmierci. Zderzony z bielą odnosi się do bliskości Boga jaką Maria odczuwała przez całe życie. Na głowie błękitno-biała chusta skromnie zakrywająca włosy przypomina o czystości Matki Bożej.

Głowę otacza złocony 24-karatowym kruszcem nimb. Ozdobiony jest wieńcem z lilii, który dodatkowo podkreśla tajemnicę Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Złocenia podkreśla różnorodne potraktowanie powierzchni metalu, wykonane w technice grawerunku lilie są polerowane a tło jest matowe.

Pełne hieratyzmu postawy postaci są bezpośrednim odwołaniem do przedstawień z czasów gregoriańskich. Powaga i spokój bijący od Jezusa kontrastują z jego młodym wiekiem. Rozciąga dłonie w geście błogosławieństwa. Jest nagi, osłonięty tylko białą przepaską na biodrach, przywodzącą na myśl perizonium. Rozpościera ręce jak podczas sceny ukrzyżowania. W tym geście błogosławieństwo Emmanuela łączy się z tajemnicą Męki Pańskiej. Czerwona szata przewieszona przez ramię Marii przygotowana jest na przykrycie ciała Zbawiciela, aby podkreślić jego Królewskie pochodzenie. Głowę Chrystusa otacza złocony i polerowany nimb.

Oblicze Marii jest zamyślone, nieobecne, zapatrzone w dal. Modelunek karnacji jest stonowany, delikatnie podkreślony jasnymi dwiżkami. Ukazują one wewnętrzne opromienienie postaci w świetle bliskości Boga. Jedyny kontakt Matki i Syna następuje poprzez dotyk rąk, delikatne pełne czułości podtrzymanie ciała Emmanuela, podobnie jak w Piecie, jednak pozbawione bólu i cierpienia Marii, które dopiero mają nadejść.

Kolorystyka obrazu została zachowana w ciepłych, stonowanych barwach. Umbry, ochry i ziemie nadają ikonie delikatnego i subtelnego wyrazu.

Eleusa czyli Umilenie

Eleusa czyli Umilenie to jedno z moich ulubionych przedstawień Matki Bożej. Maria pochyla głowę, aby przytulić swój policzek do twarzy Syna. Dzieciątko dotyka jedną dłonią Matki, drugą wskazuje na gwiazdę na jej prawym ramieniu.

Maforion w kolorze niebieskim oznacza czystość Marii oraz jej całkowite oddanie Bogu. Trzy gwiazdy są dodatkowym podkreśleniem tajemnicy dziewictwa Matki Bożej. Jedna na czole i dwie na ramionach oznaczają, że była i jest Dziewicą przed narodzeniem Syna, w trakcie jego narodzin i po zrodzeniu. Są również odniesieniem do relacji jaka łączy Marię z Bogiem w Trójcy Świętej. Gwiazda na czole z Bogiem Ojcem, na prawym ramieniu z Duchem Świętym (czyli Miłością, na którą wskazuje w tej ikonie Jezus), trzecia gwiazda to Syn Boży, nie jest widoczna, gdyż utożsamia się z Dzieciątkiem. Suknia Marii jest w kolorze żółtym oraz zielonym. Pierwszy z nich zastępuje symbolikę koloru złotego, jest odnośnikiem do Boga. Drugi to odcień nadziei i odrodzenia, poprzez nawiązanie do barwy szat liturgicznych święta Pięćdziesiątnicy symbolizuje Łaskę Świętego Ducha.

Chrystus ubrany jest w białą sukienkę, kolor symbolizujący bliskość Boga oraz Tajemnicę Zmartwychwstania poprzez mękę i cierpienie na krzyżu, czego przypomnieniem jest czerwona szata.

 

Sposób malowania szat naśladuje budowę kryształu. Ten minerał rozszczepia światło ukazując jego złożoność, niesamowitą feerię barw. Nanoszenie najciemniejszych kolorów i przykrywanie ich jaśniejszymi odcieniami oznacza Boga i jego jasność wyłaniającą się z ciemności. Światło ukazane na ikonie jest wewnętrzne dla każdego przedmiotu, nie ma jednego punktu, który mógłby oświetlać inne. Białe linie występują również w modelunku karnacji, są to tak zwane dwiżki, symbol wewnętrznego rozświetlenia i opromienienia Bogiem.

Głowę Chrystusa otacza nimb krzyżowy, częściowo zasłonięty. Napis O WN oznacza imię Boga "Ten, Który Jest", widoczna jest tylko jedna litera O, który jest rodzajnikiem wskazującym rodzaj męski (WN- to rodzajnik czynny od słowa być, w dosłownym tłumaczeniu oznacza "Będący").

Na tle umieszczone są napisy w języku greckim, istotny i konieczny element ikony. Skrót od słowa MHTHP - MP (oznaczającego: Matka) znajduje się w lewym górnym rogu. Po przeciwnej stronie skrót słowa ΘEOY - OV (tłumaczone jako: Boga).

Złote nimby otaczają głowę postaci, korespondując harmonijnie z odcieniem tła. W traktatach malarskich doby średniowiecza kolorem zamiennym dla złota może być również żółty. Tło przybrało ciepły odcień żółci. Maria i Chrystus ujawniają w ten sposób prawdę o przebóstwieniu, które się w nich dokonało. Migotliwa barwa złota stawia kontemplującego ikonę w obecności Boga, który "jest światłością, nie ma w Nim żadnej ciemności" (por 1J 1,5).

Czuła relacja pomiędzy Matką a Synem emanuje z ikony. Dzieciątko wpatrzone w Marię widzi jej zatroskany wzrok. Ona wie co czeka jej Syna, jednocześnie swoje opiekuńcze spojrzenie kieruje ku widzowi - Maria obejmuje macierzyńską miłością każdego człowieka.

Matka Boska ze szczygłem # 2

Drugie przedstawienie tego samego tematu w identycznej ikonografii, lecz w mniejszym formacie.

Ponieważ jest to ta sama ikona, tekst dotyczący jej treści został przepisany i uzupełniony o różnice, które są zawarte w kolorystyce.

Ikona Matki Boskiej z Jezusem i Szczygłem. Przedstawienie Marii, która w czułym geście przytula swojego kilkuletniego Syna zainspirowane zostało twórczością francuskiego malarza Bouguereau. Ubrana jest w niebieski maforion, który skromnie zasłania głowę. Barwa ta odnosi się do Boskiego Planu Zbawienia, wskazuje również na to czerwona szata otaczająca Chrystusa. Pod błękitem schowany jest brązowy chiton podkreślający ludzką naturę Marii.

Na ręce Chrystusa przysiadł szczygieł. Ptak ten, według św Izydora z Sewilli symbolizuje Mękę Pańską. Szczygieł znajduje się w centralnej części obrazu, jest jego głównym wątkiem, niejako podporządkowuje sobie przez tę kompozycję całą symbolikę ikony. Chrystus ubrany jest w białą szatę, wyrażającą to co Boże, Jego światło. Ten kolor dodaje otuchy, gdyż przez Mękę Pańską Jezus odkrywa przed widzem Tajemnicę Zbawienia.

Głowy postaci są otoczone przez złocone nimby. Wyjątkowe, szlachetne, polerowane 24-karatowe złoto kieruje nas ku Niebu. Delikatny modelunek karnacji skupia uwagę na wyrazie twarzy, pełnym spokoju, rozmodlenia, ze wzrokiem wpatrzonym w dal.

Ikona jest zbudowana z mocnych akcentów kolorystycznych, dominującą barwą jest granat i jego kontrast z zimnym odcieniem czerwieni. Podpisana jest monogramami Marii MP OV (mi, ro, theta, ypsilon) oraz Emmanuela, tak samo jak Chrystusa IC XC.